Bibhushan Dahal

Black Drongo (कालो चिबे) Jungle Myna(वन रुपी) सल्यान जिल्ला , मध्यपश्चिम नेपालको पहाडी भू-भागमा अवस्थित, जैविक विविधतामा सम्पन्न जिल्ला हो। यसको प्राकृतिक बनावटले विभिन्न वन्यजन्तु र चराचर जगतलाई सजीव राखेको छ। यो क्षेत्र प्राकृतिक सौन्दर्य र वनस्पतिका लागि मात्र होइन, चरा अध्ययन (ओर्निथोलोजी) का लागि पनि महत्त्वपूर्ण छ। पछिल्लो अनुसन्धानले ६७ चरा प्रजातिहरूको पहिचान गरेको छ, जसले जिल्लाको जैविक विविधतामा महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्‍याउँछ। चरा प्रजातिहरूको विविधता, वासस्थान रुचि, र तिनको संरक्षणमा आएको परिवर्तनको अध्ययन गर्दा COVID-19 महामारीले जैविक प्रणालीमा पार्ने प्रभाव देखिएको छ, जसले चरा वासस्थानको सुधारमा योगदान पुर्‍याएको छ। यस अनुसन्धानले सल्यान जिल्लाका विभिन्न नगरपालिका क्षेत्रमा चरा प्रजातिहरूको विविधता अध्ययन गरेको छ। अनुसन्धानका क्रममा ६७ विभिन्न प्रजातिहरूको पहिचान गरियो, जसमा मिश्रित वन, सल्लाका जंगल, र खोलाका किनारका क्षेत्रहरूमा पाइने चरा प्रजातिहरू विशेष महत्त्वपूर्ण छन्। सल्यानको भू-परिस्थितिकीय संरचनाले चराहरूको बसोबासका लागि विभिन्न प्रकारका वातावरणीय अवसरहरू सिर्जना...

  Pic: Salyan Nepal, Salyan Drishtikon सल्यान , नेपालमा पाईने सेतो गिद्ध (Egyptian Vulture) र सुन गिद्ध (Red-headed Vulture) जैविक विविधताको महत्वपूर्ण हिस्सा हुन्, तर हाल यी दुर्लभ प्रजातिहरू संकटग्रस्त अवस्थामा छन्। यो क्षेत्रका गिद्धहरू वातावरणीय सन्तुलन कायम राख्न महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छन्, विशेष गरी मृत जनावरहरूको अवशेष सफा गरेर रोग फैलिन नदिन मद्दत गर्छन्। यद्यपि, पछिल्लो केही वर्षमा यी गिद्धहरूको संख्यामा उल्लेखनीय गिरावट देखिएको छ, जसको मुख्य कारण वासस्थानको विनाश, विषाक्त औषधिको प्रयोग, र जनचेतनाको अभाव हो। गिद्धहरूको संख्या घट्दै जानु केवल प्राकृतिक सम्पदाको क्षति मात्र होइन, यसले मानिसहरूको जीवनशैली र स्वास्थ्यमा पनि नकारात्मक असर पुर्‍याउँछ। गिद्धहरूको घट्दो संख्याको एउटा प्रमुख कारण विषाक्त औषधि डाइक्लोफेनाकको प्रयोग हो, जसले उनीहरूलाई मृत्युको मुखमा पुर्‍याइरहेको छ। यो औषधि विशेष गरी पशुहरूको उपचारमा प्रयोग गरिन्छ, तर जब गिद्धहरूले डाइक्लोफेनाकको अवशेष भएको मृत जनावरको मासु खाउँछन्, उनीहरूको मिर्गौला फेल भएर मृत्यु हुन्छ। नेपाल सरकारले यो औषधिको प्रयोगमा प्रतिबन्ध ल...